Dạy học phát triển năng lực là thế nào?

Thứ hai - 09/10/2017 19:14
Tại Hội nghị của cấp tiểu học Thái Bình, GS. TS. Lê Phương Nga có một chia sẻ ngắn với các Phòng GD-ĐT và 295 hiệu trưởng các trường tiểu học trong tỉnh. Từ chia sẻ ngắn này chúng ta có thêm nhận thức về dạy học phát triển năng lực và nhận ra một hiện tượng xấu đáng lên án.
Tuyen sinh
Tuyen sinh
 Tại Hội nghị của cấp tiểu học Thái Bình, GS. TS. Lê Phương Nga có một chia sẻ ngắn với các Phòng GD-ĐT và 295 hiệu trưởng các trường tiểu học trong tỉnh. Từ chia sẻ ngắn này chúng ta có thêm nhận thức về dạy học phát triển năng lực và nhận ra một hiện tượng xấu đáng lên án.

GS. TS. Lê Phương Nga chia sẻ tại Hội nghị GS. TS. Lê Phương Nga chia sẻ tại Hội nghị

Dạy học phát triển năng lực là thế nào?

Thời gian không cho phép nên tôi chỉ nói mấy ý thôi. Khi nào trở về đây tham gia bồi dưỡng giáo viên chúng ra sẽ trao đổi kỹ hơn.
Không phải là lâu nay chúng ta dạy nặng về kiến thức và kỹ năng là đi về phía tay trái, còn bây giờ dạy phát triển năng lực là lại đi về phía tay phải. Thực chất là chúng ta đi chưa tới được những năng lực thực tiễn cho học sinh, mới chỉ dừng lại ở dạy kiến thức và kỹ năng - đây chỉ là điều kiện để phát triển năng lực.
Trong việc thực hiện chương trình mới, khi thời lượng dạy học không thể tăng lên, cơ sở vật chất chưa thay đổi được cơ bản và đời sống giáo viên chưa được cải thiện nhiều thì làm sao để đi tới được năng lực thực tiễn cho học sinh? Chúng ta cần phải tối giản hoá quá hình chiếm lĩnh kiến thức, kỹ năng.
Nhiều bài kiểm tra học sinh ở môn Tiếng Việt, chúng ta đòi hỏi học sinh thành thạo trong việc tìm ra từ đơn hay từ ghép, câu đơn hay câu ghép, loại câu "Ai là gì" hay "Ai như thế nào",...Chúng ta rất tập trung vào những kiến thức này, nhưng khi đặt câu, học sinh đặt những câu: "Bạn Hùng chạy bon bon", " Con trâu cày nhanh nhẩu", " Tà áo dài của cô lướt thướt",.. thì việc nhận diện ra 3 từ láy trên cũng có ích gì? Biết vận dụng kiến thức vào thực tế mới chính là năng lực của học sinh.
Một thí dụ khác: khi cô dạy loại câu "Ai là gì" với câu mẫu: "Trường em là trường Trần Quốc Toản" thì học sinh trong một lớp của trường Võ Thị Sáu, đều đặt câu như nhau: "Trường em là trường Võ Thị Sáu". Đó là là một câu trong vô vàn câu khi giới thiệu về trường mình. Tại sao không phát triển theo nhiều hướng khác nhau khi nói về trường mình: vị trí của trường, phong trào của trường, những nét riêng tự hào về trường, quy mô lớp học,... mà chỉ dừng lại ở giới thiệu tên trường?
Chúng ta hay giao bài tập về nhà để phụ huynh cùng con loay hoay, khi mà phụ huynh cũng băn khoăn không hiểu bây giờ người ta dạy trẻ đánh vần như thế nào? Chúng ta định đào tạo các phụ huynh trở thành những người có nghề dạy học như chúng ta hay sao? Vậy có nhiều cách kết nối với phụ huynh mà chúng ta không chọn, lại đi chọn cách kết nối là giao bài tập cụ thể cho phụ huynh như thế!
Chúng ta công nhận với nhau rằng: Bạn sẽ không gặt hái được cái gì nếu như chính mình lại không có khả năng gieo trồng. Đó là cách nói "bóng bẩy" của chuyện : Chúng ta sẽ không thể tạo ra được những con người có năng lực từ những người thầy không có năng lực. Bởi vậy trong việc triển khai chương trình mới thì việc bồi dưỡng giáo viên là công việc rất quan trọng.
Trong dạy toán khi thầy hỏi: "7 cộng 3 bằng bao nhiêu?", trò nói " 8", thầy bảo ngồi xuống, trò nói "11", thầy cũng bảo "Sai rồi" và khi trò nói "10" thì thầy khen đúng. Như vậy, thầy mới chỉ làm công việc thông báo đáp số là 10 mà chưa hề dạy học trò làm phép cộng đó như thế nào? Thầy cần hỏi học trò: "tại sao 7 + 3 = 8? hay 7 + 3 = 11" để thầy hướng dẫn cách làm phép cộng này như thế nào? Để cuối cùng, các em có năng lực thực hiện phép tính, chứ không phải là nhớ máy móc.

Hiện tượng đáng phê phán khi người thầy không có năng lực

Tôi nghĩ những người dạy toán hay làm toán thường ra những bài toán mà họ giải được. Nhưng với việc dạy môn Tiếng Việt, nhiều giáo viên đã ra những đề bài mà chính chúng ta cũng khó giải được.
Một câu chuyện mà tôi đã gặp: Cô giáo giao cho học sinh lớp 4 đề bài: hãy viết đoạn văn từ 3 đến 4 câu để tả tiếng chim hót và hoạt động của một con chim. Tôi ngồi làm thử mãi, khó lòng lắm... Bởi đây là vào thân bài rồi nhưng cô giáo hướng dẫn là thuộc đoạn vào bài không trực tiếp. Cuối cùng tôi đã đọc câu mở đầu cho cháu Tu Ti: " Sáng ra, bỗng em nghe tiếng "lích chích" của chú chim sâu ở trên cây nhãn". Vừa nghe thấy thế, cháu đã vội nói: " Bà mà bảo cháu làm thế thì chết cháu ngay! Cô sẽ cho cháu điểm kém ngay!". Thì ra cô dạy cháu: muốn nói chim chóc gì thì cũng phải nói: Chủ nhật tuần trước cháu được về thăm bà ngoại,; Nhà bà ngoại có một trang trại; Trong trang trại có một cây nhãn; Trên cây nhãn có một con chim sâu; rồi mới được nói về chim,.. Đấy là kiểu mở bài gián tiếp mà cô làm mẫu cho cháu.
Một trưởng phòng giáo dục khoe tôi bài làm "Kể về người mẹ của mình" và nói: "Chị thấy học sinh bây giờ giỏi không?". Tôi đọc bài đầu tiên thì thấy học trò giỏi thật nhưng đọc tiếp các bài sau thì thật sự buồn. Anh trưởng phòng chờ lời khen của tôi nhưng tôi chỉ biết nói rằng: "Các học trò lớp này thực sự giỏi nếu chúng có cùng một người mẹ!". Bởi vì tất cả các bài này đều viết như nhau.
Quang cảnh Hội nghị sáng 16/8/2017 của Sở GD-ĐT Thái BìnhQuang cảnh Hội nghị sáng 16/8/2017 của Sở GD-ĐT Thái Bình
Thực tế này đau lòng hơn. Đó là cách 4 tháng tới kỳ thi cuối kỳ cô giáo nhắn cho phụ huynh:" Sẽ thi trong 6 bài sau đây:...", còn 2 tháng nữa thi thì phụ huynh nhận được tin nhắn:"Sẽ thi trong 4 bài sau đây:..." và khi còn 3 tuần nữa sẽ thi thì cô nhắn: "Sẽ thi trong 2 bài sau đây:...".
Tôi được giao nhiệm vụ: trong 3 buổi luyện cháu làm 2 bài đó: tả một con voi và tả một cái cây cho bóng mát. Tôi cũng vận dụng rất bài bản lý thuyết về dạy phát triển năng lực nhưng con dâu vừa nghe được nửa buổi đã bảo: "Bà mà dạy thế thì còn khướt Tu Ti mới làm được bài!". Sau đó mẹ con lẳng lặng đến trung tâm học về "thuật ghi nhớ" mà không đến nhờ tôi luyện nữa. Trong các "thuật" đó có "thuật ghi nhớ bằng hình ảnh". Con tôi đã kiếm 2 bức tranh vẽ voi và vẽ cây cho bóng mát để cháu tôi nhìn vào đó. Nhờ cháu cũng khá nên chỉ 20 phút cháu đã nhớ được 2 bài mẫu mà cô giáo đã đọc đi đọc lại nhiều lần cho các cháu bài làm, rồi gửi vào hộp thư điện tử cho mẹ cháu trước đó. Cô còn dặn: phải cho các cháu ghi nhớ để viết lại, không được mang tài liệu vào phòng thi. Kỳ thi đó hầu hết cả lớp cháu "trúng tủ" và được điểm 10.
Con dâu tôi đã bắt đúng mạch của một hiện tượng không lành mạnh của nền giáo dục hiện nay là HỌC NHỚ! Cho nên nếu dạy như thế thì giáo sư như tôi sẽ thua xa với các trung tâm dạy "thuật nhớ".
Lược ghi theo bài nói của GS. TS. Lê Phương Nga.
BigSchool: Đây phải chăng là một cách tạo ra những điểm 10 trong kiểm tra cuối kỳ của không ít trường hiện nay? Nếu vậy những điểm 10 quá nhiều như hiện nay có phản ánh đúng năng lực của học sinh hay không? Đặc biệt, kết quả đánh giá năng lực của học sinh cấp tiểu học như những năm học vừa qua liệu có vì sự tiến bộ của học sinh hay vì thành tích của các trường mà thôi? Vấn đề này cần được câu trả lời của các cấp quản lý giáo dục tiểu học.
 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Văn bản mới

930_BGDĐT-GDTC

Hướng dẫn thực hiện công tác y tế trường học

Thời gian đăng: 31/03/2018

lượt xem: 65 | lượt tải:32
Hỗ trợ khách hàng
Thành viên
Hãy đăng nhập thành viên để trải nghiệm đầy đủ các tiện ích trên site
1
2
3
Quảng cáo 1
Quảng cáo 2
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây